Waarom een diagnose niet altijd helpt
Het is heel begrijpelijk: als je pijn hebt, wil je weten wat er aan de hand is. Iets dat je kunt benoemen en waar je vervolgens wat mee kunt. Ook binnen de zorg zijn we geneigd op zoek te gaan naar een aanwijsbare oorzaak. Maar wat als die er niet altijd is? En is het altijd wel goed om een label te plakken?
Een diagnose lijkt duidelijkheid te geven, en daarmee ook een bepaalde controle. In de praktijk zijn veel klachten echter niet te herleiden tot één duidelijke beschadiging of aandoening. Rugpijn, schouderpijn of knieklachten zijn vaak 'aspecifiek', dat wil zeggen: er is geen concrete schade zichtbaar, of de klachten zijn niet direct te verklaren vanuit een scan of test.
Laten we een schouderecho als voorbeeld nemen. Met behulp van de echo kunnen we bepaalde structuren, zoals pezen en gewrichtsoppervlakten, in kaart brengen. Aan de hand van de beelden kunnen we specifieke aandoeningen (zoals breuken of peesrupturen) in- of uitsluiten. Stel dat er niet zo een aandoening te zien is, dan wil dat nog niet betekenen dat je géén pijn kunt hebben. Het zegt alleen maar dat er geen letsel of ontstekingsproces aanwezig is. Uit dit onderzoek in combinatie met het vraaggesprek en lichamelijk onderzoek, kunnen we bepaalde conclusies trekken, om een 'werkdiagnose' te krijgen.
Het lichaam is niet altijd zo zwart-wit
Hoe belangrijk is het dan dat we concluderen dat het gaat om een peesontsteking, een geirriteerde slijmbeurs, of een overbelaste spier? In de praktijk blijkt dit onderscheid nauwelijks van invloed te zijn op het herstel, en ook daarom noemen we dit soort diagnoses a-specifiek. Daar in de plaats van wordt vaak de verzamelterm SAPS gebruikt. Dit staat voor Sub Acromiaal Pijn Syndroom, oftewel: pijn onder het schouderdak. Met andere woorden: we hebben een idee van het mechanisme en de ontstaanswijze, maar hoe of wat specifiek: dat is eigenlijk niet eens van belang.
Dit alles betekent niet dat de pijn tussen de oren zit, maar wel dat het lichaam complex is. Pijn is niet altijd direct gekoppeld aan weefselschade, en herstel is meer dan het 'repareren' van iets kapots. Het gaat er vooral om dat je leert aanvoelen waar de eigen grenzen liggen.
Een label kan je ook beperken
Een diagnose kan helpen om een richting te geven, maar het kan ook tegen je werken. Denk aan termen als 'slijtage', 'scheef bekken' of 'instabiele enkel'. Zulke woorden kunnen angst aanjagen en het idee versterken dat je lichaam kwetsbaar of kapot is. Terwijl je vaak juist sterker kunt worden door geleidelijk weer te gaan bewegen.
We zien regelmatig dat mensen zich gaan identificeren met hun diagnose, ook als deze a-specifiek is. Het is iets wat bij hen hoort, in plaats van iets tijdelijks. Ook dat staat herstel vaak in de weg.
Dat betekent niet dat de pijn tussen de oren zit, maar wel dat het lichaam complex is. Pijn is niet altijd direct gekoppeld aan weefselschade, en herstel is meer dan het ‘repareren’ van iets kapots.
Begrijpen wat er speelt is waardevoller dan het label
In plaats van te focussen op hoe het heet, kijken we liever naar wat er gebeurt:
- Hoe beweeg je?
- Hoe reageert je lichaam op belasting?
- Hoeveel vertrouwen heb je in je lijf?
- Wat maakt de klacht erger of juist beter?
Als we dat goed begrijpen, kunnen we veel gerichter en effectiever aan herstel werken.
Wat draagt bij aan herstel?
We zijn gewend te denken in termen van onderdelen: als iets kapot is, moet het gemaakt of vervangen worden. Maar het menselijk lichaam werkt niet zo zwart-wit. Herstel draait niet alleen om structuren, maar ook om gedrag, belasting, slaap, stress, voeding en overtuigingen.
Een persoonlijke aanpak is daarom zo belangrijk. Als fysiotherapeut zijn wij specialist op het gebied van het bewegingsapparaat, ons lichaam waar we mee kunnen bewegen. In de laatste jaren zijn we vanuit ons vak steeds meer gaan kijken naar de mens achter de klacht, omdat wetenschappelijke onderzoeken en de ervaring in de praktijk ons leren dat het niet gaat om dat ene onderdeeltje, maar om het geheel. We weten dat aandacht voor het geheel en het geleidelijk op pakken van beweging en activiteiten, in de juiste individueel afgestemde stappen, helpen bij het winnen van vertrouwen en terugdringen van klachten.
Een diagnose kan dus richting geven, maar is niet altijd dé sleutel tot herstel. Bij Fysiotherapie Middelburg - Goes kijken we verder dan het label, en helpen we je om te begrijpen wat je lichaam nodig heeft, zodat je weer met vertrouwen kunt bewegen. Neem contact op om samen aan de slag te gaan!