Een misstap tijdens het sporten, verkeerd landen na een sprong of simpelweg ongelukkig van de stoep af stappen: een verzwikte enkel komt ontzettend vaak voor. Het ene moment gaat alles nog prima, het volgende moment voel je je voet naar binnen klappen en schiet er een felle pijn door je enkel. Vaak ontstaat er snel zwelling en lopen wordt lastiger.
Maar wanneer is het “gewoon” een verzwikking, en wanneer moet je je zorgen maken?
Moet je een foto laten maken?
Veel mensen vragen zich direct af of er iets gebroken is, mede doordat er vaak een duidelijk 'knap' gevoeld en gehoord kan worden. Gelukkig is er bij de meeste enkelverzwikkingen geen sprake van een breuk. Met behulp van een aantal simpele richtlijnen kunnen we vaak goed inschatten of een röntgenfoto zinvol is.
Een foto is verstandig wanneer je:
- niet in staat bent om vier stappen te lopen
- duidelijke pijn hebt bij druk op het onderste deel van kuit- of scheenbeen
- pijn hebt op het middenvoetsbeentje aan de buitenzijde van de voet
- pijn hebt midden op de voet
Dit noemen we de Ottawa Ankle Rules. Uit onderzoek blijkt dat hiermee breuken zeer betrouwbaar kunnen worden uitgesloten. In de meeste gevallen gaat het gelukkig om een bandletsel en niet om een breuk. Bij slechts 15% van de verzwikkingen komt een breuk voor, waarbij het dan vaak om een zogenaamde 'avulsiefractuur' gaat: de banden trekken zo hard aan het bot dat een klein stukje bot van het kuitbeen meescheurt.
Blijft er toch twijfel hangen, dan kunnen we met behulp van echografisch onderzoek ter plekke breuken in- of uitsluiten.
Wat gebeurt er eigenlijk bij een verzwikking?
Bij een klassieke enkelverzwikking (een 'inversietrauma') klapt de voet naar binnen. Daarbij rekken of scheuren de banden aan de buitenzijde van de enkel op. Vooral de voorste enkelband (het anterieure talofibulaire ligament) loopt hierbij letsel op. Bij een forse verzwikking kan ook het middelste bandje gescheurd zijn, het calcaneofibulaire ligament.
Dat klinkt vaak heftiger dan het hoeft te zijn. Je kunt namelijk heel goed herstellen van een verzwikking, mits je op de juiste manier belast tijdens het herstel.
Rust houden of juist bewegen?
Voorheen kregen mensen vaak het advies om vooral veel rust te houden, te koelen en de enkel niet te belasten. Tegenwoordig kijken we daar genuanceerder naar.
In de eerste dagen kan het verstandig zijn om de enkel tijdelijk wat te ontzien, zeker als lopen nauwelijks gaat. Maar volledig stilhouden is meestal niet nodig, en werkt juist averechts. Het lichaam herstelt beter wanneer je geleidelijk weer beweging en belasting opbouwt binnen de pijngrens. Je geeft daarmee een positieve impuls, waardoor de aanleg van de banden beter gestructureerd en begeleidt worden.
Ook over ijs en ontstekingsremmers weten we inmiddels meer. Hoewel koelen tijdelijk prettig kan voelen tegen pijn, blijkt uit onderzoek dat het herstel er niet sneller door verloopt. Hetzelfde geldt voor ontstekingsremmers: een ontstekingsreactie is juist onderdeel van het natuurlijke herstelproces van het lichaam en moeten we dan ook niet afremmen.
Waarom goed herstellen belangrijk is
Veel mensen kunnen na een paar weken weer redelijk lopen en sporten, maar toch blijft de enkel daarna gevoelig of instabiel aanvoelen. Dat komt vaak doordat kracht, balans en coördinatie nog niet volledig hersteld zijn.
Juist daarom is een goede opbouw belangrijk. Door de enkel weer gecontroleerd te belasten, leert het lichaam opnieuw omgaan met bewegingen, draaien en onverwachte situaties.
Wat kun je zelf doen?
De juiste manier van omgang wordt tegenwoordig samengevat volgens de regels: PEACE & LOVE
Bij een enkelverzwikking helpen deze punten vaak goed:
- Blijf bewegen binnen een acceptabele pijngrens
- Bouw wandelen en dagelijkse activiteiten rustig op
- Voorkom complete rust gedurende langere tijd
- Werk aan kracht en balans wanneer de ergste pijn afneemt
- Geef het herstel voldoende tijd
Een lichte verzwikking herstelt vaak binnen enkele weken. Bij forsere bandletsels kan dit 12 tot 26 weken in beslag nemen.
Wat kan fysiotherapie toevoegen?
Bij Fysiotherapie Middelburg - Goes begeleiden we regelmatig mensen met enkelklachten, van recreatieve sporters tot fanatieke atleten.
We kijken niet alleen naar de pijn of zwelling, maar vooral naar:
- stabiliteit
- kracht
- coördinatie
- vertrouwen in bewegen
- terugkeer naar sport of werk
Samen bouwen we stap voor stap op richting volledig herstel, zodat de kans op terugkerende enkelklachten kleiner wordt.
Twijfel je over je enkelklacht of wil je begeleiding bij het herstel? Neem gerust contact met ons op.